Trang chủSep_Path.pngThủ tục khởi kiệnSep_Path.pngKhái niệm sự kiện bất khả kháng và cách soạn thảo điều khoản hợp đồng

Khái niệm sự kiện bất khả kháng và cách soạn thảo điều khoản hợp đồng

Thứ hai, 12/06/2017
96

Khái nhiệm sự kiện bất khả kháng được quy định tại khoản 1 điều 161 bộ luật dân sự năm 2015, dựa trên quy định này thì hậu quả pháp lý khi có sự kiện bất khả kháng xảy ra được giải quyết như thế nào? Cùng luật sư phân tích đặc điểm của sự kiện bất khả kháng và cách soạn thảo điều khoản điều chỉnh sự kiện bất khả kháng trong hợp đồng.

Tư vấn quy định về sự kiện bất khả kháng theo bộ luật dân sự 2015

Khái niệm và đặc điểm của sự kiện bất khả kháng

Sự kiện bất khả kháng (SKBKK) thường xảy ra chỉ sau khi ký hợp đồng (HĐ), không phải do lỗi của bất kỳ bên tham gia HĐ nào, mà xẩy ra ngoài ý muốn và các bên không thể dự đoán trước, cũng như không thể tránh và khắc phục được, dẫn đến không thể thực hiện hoặc không thể thực hiện đúng hoặc đầy đủ nghĩa vụ, bên chịu sự cố này có thể được miễn trừ trách nhiệm của HĐ hoặc kéo dài thời gian thực hiện HĐ.

Trong thực tiễn, các bên trong quan hệ HĐ còn đưa những sự kiện xẩy ra cho chính bản thân mình là sự kiện bất khả kháng như: thiếu nguyên liệu, mất điện, lỗi mạng vi tính, bên cung cấp chậm trễ giao hàng,… là sự kiện bất khả kháng để hưởng chế độ miễn trách nhiệm do SKBKK. Về mặt lý luận thì các sự kiện này không đương nhiên được coi là sự kiện bất khả kháng nếu các bên không thỏa thuận.

Như vậy về mặt nguyên tắc chung, SKBKK có những đặc điểm sau đây:

- Là sự kiện khách quan xẩy ra sau khi ký hợp đồng;

- Là sự kiện xẩy ra không do lỗi của các bên trong hợp đồng;

- Là sự kiện mà các bên trong hợp đồng không thể dự đoán và khống chế được.

 

Hậu quả của sự kiện bất khả kháng

Khi có SKBKK xẩy ra thì bên bị ảnh hưởng bởi SKBKK sẽ:

- Được miễn trách nhiệm nếu nghĩa vụ không được thực hiện, không được thực hiện đầy đủ hoặc không được thực hiện đúng do sự kiện bất khả kháng gây ra;

- Được kéo dài thời hạn thực hiện HĐ nếu việc thực hiện HĐ bị chậm trễ do sự kiện bất khả kháng.

Ngoài ra, nếu sự kiện bất khả kháng kéo dài hoặc gây ra hậu quả nghiêm trọng dẫn đến việc thực hiện HĐ sẽ không có lợi cho các bên thì các bên có thể chấm dứt việc thực hiện HĐ.

 

Thủ tục thông báo khi có sự kiện bất khả kháng

Theo thông lệ chung, khi có SKBKK thì bên bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng phải gửi thông báo cho bên kia trong một thời hạn hợp lý. Tuy nhiên thông thường, các bên quy định rõ thời hạn thông báo và hậu quả của việc không thông báo: Nếu không thông báo thì sẽ mất quyền được miễn trách nhiệm hoặc kéo dài thời hạn thực hiện HĐ. Trong trường hợp nếu các bên không có thỏa thuận cụ thể về hậu quả của việc không thông báo, thì các bên sẽ tuân theo luật áp dụng để giải quyết. Theo nguyên tắc chung của phần lớn luật áp dụng, nếu bên bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng vi phạm nghĩa vụ thông báo thì sẽ không được hưởng quyền miễn trừ trách nhiệm do sự kiện bất khả kháng. Do vậy, để bảo đảm lợi ích của mình, bên bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng cần:

- Gửi đến bên kia thông báo bằng văn bản (fax, telegraph, email, điện tín, thư bảo đảm,…) về SKBKK trong thời hạn HĐ hoặc luật áp dụng quy định nếu không có quy định thì trong một thời gian hợp lý.

- Kèm theo thông báo là văn bản chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền hoặc tài liệu, chứng cứ hợp pháp khác có giá trị chứng minh. Nếu một bên gửi cho bên kia một thông báo về sự kiện bất khả kháng mà không có tài liệu chứng minh thì chắc chắn sẽ không được chấp nhận. Vì vậy việc chuẩn bị các chứng cứ để được hưởng miễn trừ trách nhiệm do SKBKK là rất cần thiết.

 

Phương pháp xây dựng điều khoản bất khả kháng trong hợp đồng

Khi có SKBKK xẩy ra và hậu quả là nghĩa HĐ không được thực hiện hoặc không được thực hiện đúng hoặc đầy đủ, thì các bên sẽ ứng xử như thế nào, cần được các bên đưa vào điều khoản bất khả kháng trong HĐ. Thực tiễn hiện nay có ba phương pháp xây dựng điều khoản bất khả kháng

Soạn thảo điều khoản bất khả kháng theo phương pháp trừu tượng hóa

Theo phương pháp này, các bên sẽ đưa ra một định nghĩa khái quát về sự kiện bất khả kháng. Trong một bản HĐ có điều khoản bất khả kháng như sau: “Một bên không thể thực hiện được nghĩa vụ trong HĐ này do sự kiện bất khả kháng là sự kiện xẩy ra sau thời điểm ký kết HĐ này, mà các bên không có khả nãng dự đoán, kiểm soát và ngãn chặn, sẽ được miễn trách nhiệm do không thực hiện nghĩa vụ…” Quy định này rất chung chung, mơ hồ và gây khó khăn cho việc diễn giải. Tranh chấp sẽ xẩy ra, cơ quan tài phán cũng sẽ chỉ giải thích theo tinh thần của luật và ý kiến của các bên, nhiều khi sự giải thích không đạt được sự chính xác.

Soạn thảo điều khoản bất khả kháng theo phương pháp liệt kê

Đây là phương pháp mà nhiều thương gia dày dạn kinh nghiệm thích áp dụng. Theo phương pháp này, các bên sẽ liệt kê trong điều khoản bất khả kháng một loạt các sự kiện cho phép bên bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng sẽ được miễn trách nhiệm hoặc kéo dài thời gian thực hiện HĐ.

Một điều khoản như vậy sẽ được xây dựng theo hướng sau: “Một bên bị ảnh hưởng bởi một trong những sự kiện được liệt kê dưới đây mà không thể thực hiện được nghĩa vụ HĐ thì sẽ được miễn trách nhiệm: hỏa hoạn, lũ lụt, động đất, sóng thần, chiến tranh, bạo loạn, cấm vận, bao vây hoặc các hạn chế khác của chính phủ về xuất khẩu hay nhập khẩu…"

Ưu điểm của cách tiếp cận này là rõ ràng, cụ thể, các bên sẽ không phải mất thời gian tranh cãi, giải thích, chỉ cần thuộc đúng trường hợp được liệt kê trong điều khoản này là bên bị ảnh hưởng sẽ được miễn trách nhiệm. Tuy nhiên, một nhược điểm của các tiếp cận này là dù có kinh nghiệm phong phú đến đâu, các bên cũng không thể lường trước được các tình huống xẩy ra trong thực tế. Và, dù rằng tình huống đó có đầy đủ đặc điểm của một sự kiện bất khả kháng nhưng bên bị ảnh hưởng không được miễn trách nhiệm. Ví dụ, nếu áp dụng điều khoản trên, một trận "bão" xẩy ra đã làm tốc mái và hư hỏng nặng nhà máy của bên bán làm cho bên bán không thể tập kết và giao hàng đúng hạn HĐ. Trong trường hợp này “bão" đã bị bỏ sót khỏi điều khoản bất khả kháng nên bên bán có thể không được miễn trách nhiệm.

Soạn thảo điều khoản bất khả kháng theo phương pháp tổng hợp

Đây là phương pháp kết hợp cả hai phương pháp trên. Phương pháp này phần nào khắc phục được nhược điểm của hai phương pháp trên và được sử dụng rộng rãi trong thực tiễn HĐ.

"Trong trường hợp xẩy ra các sự kiện như hỏa hoạn, lũ lụt, động đất, sóng thần, chiến tranh, bạo loạn, cấm vận, bao vây hoặc các hạn chế khác của chính phủ về xuất khẩu hay nhập khẩu và các sự kiện bất khả kháng khác, là những sự kiện xẩy ra sau thời điểm ký kết HĐ này, mà các bên không có khả nãng dự đoán, kiểm soát và ngăn chặn, làm cho bên bán không thể bốc xếp toàn bộ hoặc một phần hoặc trì hoãn việc bốc xếp hàng hóa thì bên bán sẽ không phải chịu trách nhiệm về việc này…"

Quy định như trên sẽ giúp các bên có được những tình huống cụ thể được coi là sự kiện bất khả kháng, đồng thời dự tính được những sự kiện khác có thể xẩy ra làm ảnh hưởng đến việc thực hiện HĐ.

Trên đây là một số phân tích pháp lý của luật sư về sự kiến bất khả kháng. Mọi yêu cầu hỗ trợ hãy liên hệ với chúng tôi theo thông tin

Công ty luật Trí Nam

Tổng đài tư vấn pháp luật miễn phí 19006196

Đ/c: Tầng 5, tòa nhà 227 Nguyễn Ngọc Nại, Thanh Xuân, Hà Nội